เครื่องดนตรีไทย ปี่ (เครื่องเป่า)

 


ADVERTISEMENT



ปี่เป็นเครื่องดนตรีไทยที่มีประวัติความเป็นมาอย่างยาวนาน ถูกจัดเป็นเครื่องเป่าประเภทมีลิ้น โดยหลักการเกิดเสียงคือ จะใช้ลมจากปาก เป่าผ่านลิ้นที่เป็นไม้ชิ้นเล็กๆ ผ่านเข้าไปในเลาขลุ่ยทำให้เกิดเสียงขึ้น ปี่สามารถปรับระดับเสียงตามเพลงต่างๆ ได้ มักถูกใช้เป่าบรรเลงร่วมกับวงดนตรีประเภทอื่นๆ สำหรับปี่นั้น สามารถแบ่งออกเป็นหลายประเภท ดังนี้

 

1. ปี่นอก เป็นเครื่องเป่าที่มักใช้ในการแสดงมหรสพ เช่น โขนนอก ละครนอก (ผู้แสดงมหรสพนอกจะเป็นผู้ชายทั้งหมด ทั้งตัวพระ ตัวนาง) ปี่นอกมักทำจากวัสดุประเภทไม้แกร่ง เช่น ชิงชัน มะเกลือ ประดู่ บางกรณีอาจจะทำจากงาช้างก็มี โดยปี่นอกจะมีการกลึงวัสดุให้เป็นเลายาว กลางป่อง บานที่ปลายขลุ่ย แกะลวดลายเป็นเกลียวงเพื่อให้จับถนัดมือ ด้านในเลาขลุ่ยเจาะกลึงให้เป็นช่องทะลุกันหมด เจาะรู 6 รูสำหรับควบคุมคีย์สูงต่ำของเสียง ส่วนด้านสำหรับเป่านั้นเจาะเป็นช่องเสียบลิ้นปี่ หรือส่วนที่ทำให้เกิดเสียง ทำจากโลหะเล็กๆ เรียกว่ากำพวด ซึ่งต้องเอาไปประกอบกับช่องเป่าที่ทำไว้ จึงจะสามารถทำให้เกิดเสียได้เมื่อลมผ่านเข้าไป เสียงของปี่นอกจะออกแนวแหลม ดัง มีความเกรี้ยวกราดมากกว่าขลุ่ย

 

2. ปี่ใน เป็นเครื่องเป่าประเภทเดียวกับปี่นอก แต่ถือกำเนิดภายหลังปี่นอก ลักษณะโดยส่วนมากคล้ายกัน คือ เลาปี่ทำจากไม้เนื้อแข็งประเภท ประดู่ ชิงชัน มะเกลือ ฯลฯ นำมากลึงให้เป็นเลา ตอนกลางท่อนเกลาให้มีความป่องเล็กน้อย แกะสลักเป็นเกลียว สำหรับการจับให้กระชับมือ ถัดมามักทำเป็นส่วนเว้าลง และไปแกะให้บานตอนปลาย ด้านในเลานั้นกลึงให้เป็นช่องทะลุกันตลอดเลาขลุ่ย เจาะรู 6 รู แบ่งเป็นสองตอน คือ ตอนบน 4 รู และ ตอนล่าง 2 รู สำหรับกำหนดคีย์เสียง ส่วนที่ทำให้เกิดเสียงคือ ส่วนของลิ้น ที่ทำจากโลหะแบน เสียบเข้ากับช่องเป่า เมื่อลมผ่านจะเกิดการสั่นสะเทือนจนเกิดเสียง ปี่ในจะมีเสียงที่นุ่มนวลกว่าปีนอก เพราะต้องใช้ในมหรสพฝ่ายใน เช่น โขน หรือละครใน (ผู้แสดงจะเป็นผู้หญิงทั้งหมด ทั้งตัวพระหรือตัวนาง)

 

3. ปี่กลาง เป็นปี่ที่มีรูปร่างเหมือนกับปี่ในและปี่นอก แต่ให้เสียงที่ออกโทนกลางๆ ไม่แหลมหรือทุ้มมากไป

 

4. ปี่ชวา ยาวประมาณ 27 เซ็นติเมตร ทำจากไม้เช่นเดียวกับปี่อื่นๆ แต่การใช้งานนั้นต่างกัน คือ มักใช้ในงานพระราชพิธีต่างๆ มากกว่าทางมหรสพรื่นเริง

 

5. ปี่มอญ เป็นปี่ที่มีลักษณะคล้ายกับปี่ชวา มักถูกจัดให้บรรเลงร่วมกับวงปี่พาทย์มอญ เสียงของปี่มอญจะออกแนว ทุ้ทนุ่มต่ำชวนฝัน ไม่แหลมเล็กดังเหมือนปี่ชวา

 


ADVERTISEMENT



เนื้อหาใกล้เคียง

Ads





หมวดหมู่

คำค้นล่าสุด