ประวัติของประเพณีบายศรีสู่ขวัญ

 


ADVERTISEMENT



สำหรับชาวเหนือและชาวอีสานนั้น น่าจะคุ้นเคยกับประเพณี “บายศรีสู่ขวัญ” ที่มักจะมีการจัดขึ้น ในโอกาสอันเป็นมงคลต่างๆ เช่น การแต่งงาน งานบวช หรืองานพิธีกรรมขึ้นบ้านใหม่ เป็นต้น ซึ่งการจัดพิธีบายศรีสู่ขวัญ นั้นจะเป็นการทำเพื่อเป็นการชื่นชมยินดี การปลอบใจ นอกจากนั้นแล้ว ในบางโอกาส ยังมักจะจัดพิธีนี้ เพื่อขอพร เรียกขวัญให้กลับมาสู่ผู้เป็นต้นเหตุ หรือเจ้าภาพ แห่งพิธีนั้นอีกด้วย

 

สำหรับประวัติของพิธีบายศรีสู่ขวัญนั้น ไม่ได้มีการบันทึกไว้อย่างแน่ชัด แต่เชื่อกันว่าน่าจะมาจากทางความเชื่อของคติพราหมณ์ โดยจะเป็นการจำลองบายศรีให้คล้ายกับยอดเขาพระสุเมรุ ที่เป็นที่ประดิษฐาน หรือเป็นเสาหลักของโลก และเป็นจุดกึ่งกลางของจักรวาล การทำบายศรีจะจัดทำพร้อมใส่เครื่องสังเวยให้แก่เทพยดา ที่เป็นความเชื่อทางพราหมณ์ ไม่ว่าจะเป็น ไข่ แตงกวา มะพร้าว ดังนั้นการทำพิธีบายศรีสู่ขวัญ จะมีการจัดทำพิธีโดยพราหมณ์ ไม่ใช่พระสงฆ์ เหมือนกับพิธี หรือประเพณีอื่นๆ

 

การบายศรีสู่ขวัญจะมีส่วนประกอบที่สำคัญ สองอย่างคือ

 

– พานบายศรี เป็นลักษณะของการ จัดใบตอง หรือดอกไม้เป็นพุ่ม ชั้นๆ ลดหลั่นกันไป  ประดับประดาให้สวยงาม โดยมีความเชื่อว่าเป็นตัวแทนของเขาพระสุเมรุ ดอกไม้ใบตองที่จัดแล้ว จะถูกวางบนพานเงิน หรือพานทอง มีการโยงด้วยด้ายสายสิญญ์  ด้านล่างสุดของพาน จะมีการจัดใส่เครื่องสังเวยที่ประกอบด้วย ไข่ต้ม กล้วยอ้อย ฯลฯ

 

– ด้ายผูกแขน เป็นส่วนที่ใช้สำหรับการทำพิธี โดยพรามหณ์ จะใช้ด้ายผูกแขน ในการเรียกขวัญ หรือการอวยพร การแสดงความยินดีให้กับผู้เป็นเจ้าภาพของงาน เช่น ถ้าเป็นงานแต่ง จะใช้ด้ายในการอวยพร ให้กับบ่าวสาว โดยพราหมณ์และญาติผู้ใหญ่ จะผูกด้ายเข้ากับข้อมือ และให้ศีลให้พรระหว่างการผูกข้อมือ

 

การทำพิธีสู่ขวัญ จะเริ่มจากการเชิญพราหมณ์ หรือหมอขวัญ ซึ่งเป็นผู้ที่ได้รับความเคารพนับถือจากคนในท้องที่ หมอขวัญจะทำการนุ่มขาวห่มขาว แล้วเมื่อถึงเวลาเริ่มพิธี หมอขวัญก็จะเริ่มสวดมนต์ สำหรับเทวดา บูชาเทพทางคติของพราหมณ์เป็นภาษาบาลี เพื่อเรียกขวัญ หรือเป็นการอวยพรแก่เจ้าภาพ ตามแต่ลักษณะของพิธีนั้นๆ  จากนั้นจึงจะมีการเอาด้ายที่เตรียมไว้ มาผูกข้อไม้ข้อมือของผู้เป็นเจ้าภาพ และจะมีการอำนวยพรนั้น ให้แก่พวกเขา จากนั้นจึงจะถึงคราวของญาติพี่น้องเจ้าภาพ ในการเข้ามาผูกแขน เพื่ออำนวยพรเช่นกัน

 

การทำพิธีบายศรีสู่ขวัญนั้น มักจะมีการจัดเลี้ยงอาหารแก่ผู้เข้าร่วมพิธีด้วย โดยถือเป็นการพบปะสังสรรค์ของเหล่าญาติพี่น้อง และคนในท้องที่ด้วย


ADVERTISEMENT



เนื้อหาใกล้เคียง

Ads





หมวดหมู่

คำค้นล่าสุด